در روزهای اخیر خبری در صفحات حوادث روزنامه‌ها منتشر شد که از جنایتی خونین در شهر ری حکایت داشت؛ جنایتی که عامل آن فردی بود که چندی قبل درحالی‌که به جرم قتل در زندان بود، از سوی خانواده مقتول بخشیده و از زندان آزاد شد و در نهایت دوباره دست به جنایت زد.

به گزارش مرور نیوز به نقل از روزنامه همشهری، نکته مهمی که این خبر به همراه داشت، اینکه چرا فردی که دست به جنایت زده بود، بخشیده شد و فرصت پیدا کرد از زندان آزاد شود و جنایت دوم را رقم بزند؟

درباره اینکه «بخشش یک قاتل از سوی خانواده مقتول» به‌صلاح جامعه است یا نه، نظرات مختلفی وجود دارد. بعضی می‌گویند فردی که یک‌بار مرتکب جنایت شده، هیچ تضمینی وجود ندارد که پس از آزادی از زندان دوباره مرتکب قتل نشود. آنها معتقدند که بخشش، حتی ممکن است قاتل را جری‌تر کرده و باعث شود او به تصور اینکه درصورت ارتکاب جنایت باز هم آزاد خواهد شد، از قتل هراسی نداشته باشد و جنایتی دیگر را رقم بزند.

اما در مقابل عده‌ای هم بخشش را الزامی می‌دانند. آنها می‌گویند بسیاری از کسانی که مرتکب جنایت می‌شوند، قاتل بالفطره نیستند و ممکن است هر کسی در شرایط و موقعیت آنها قرار بگیرد، همان تصمیم اشتباه را بگیرد و دست به جنایت بزند. بنابراین سزاوار نیست که به‌خاطر یک تصمیم اشتباه در زندگی، جان آنها را گرفت.

هر چند به ظاهر این دو دیدگاه کاملا متفاوت و در نقطه مقابل هم قرار دارند، اما به‌واقع می‌توان گفت که همسو و هم‌جهت هستند. به این معنی‌ که دسته نخست، عقیده دارند که وقتی احتمال دارد قاتلی که بخشیده می‌شود به جای اینکه توبه کرده و زندگی‌ تازه‌ای در پیش بگیرد، دوباره دست به جنایت بزند، پس بخشش او اشتباه است و نسبت به چنین فردی هرگز نباید گذشت کرد. این همان نظری است که دسته دوم نیز به آن اذعان دارند؛ آنها نیز معتقدند جز مجرمانی که ناخواسته و در شرایطی مرتکب قتل می‌شوند که به سختی می‌توان تصمیم درست از غلط را تشخیص داد، بقیه قاتلان سزاوار گذشت نیستند و بی‌شک قصاص آنها کاری صواب و به‌نفع جامعه است.

حال این سؤال مطرح است که چطور می‌توان قاتل مستحق بخشش را شناسایی و حتی برای نجات او از قصاص و گرفتن رضایت خانواده مقتول تلاش کرد؟ برای پاسخ به این سئوال بی‌شک نقش نظارت بر رفتار قاتلان در زندان از اهمیت زیادی برخوردار است. هر چند این روزها مددکاران و هیأت‌های صلح و سازش در زندان‌ها این نقش را برعهده دارند و برای آموزش و اصلاح مجرمان تدابیر زیادی اندیشیده‌اند اما به‌نظر می‌رسد که این برنامه‌ها درباره قاتلان باید به‌صورت ویژه‌ای دنبال شود.

استفاده از روانشناسان و روانکاوان در داخل زندان، زیر ذره‌بین قرار‌دادن رفتار آنها هنگام حبس و… می‌تواند شناختی نسبی از وضعیت روحی و روانی این افراد ارائه دهد که حتما در تصمیم خانواده مقتول برای گذشت تأثیرگذار خواهد بود. از سوی دیگر نباید از نقش رسانه‌ها در به‌وجود آمدن جو روانی برای بخشش یک قاتل غافل بود. رسانه‌ها هنگام انتشار اخبار «گذشت از قصاص» باید به همه ابعاد پرونده توجه کنند و سراغ پرونده‌هایی بروند که در آنها ندامت، پشیمانی و اصلاح قاتل برای مددکاران و مسئولان زندان کاملا مسلم شده است تا مبادا با انتشار خبری، باعث بخشش قاتلی شوند که سزاوار بخشیدن نبوده است. به خاطر داشته باشیم که خداوند در سوره بقره درباره قصاص می‌فرماید:

«و برای شما در قصاص، حیات و زندگی است» و شهید مطهری در تفسیر این آیه می‌گوید: «کشتن اینچنین را، کشتن و میراندن تلقی نکنید، این را حیات و زندگی تلقی کنید، ولی نه حیات این فرد، حیات جمع. یعنی با قصاص یک نفر متجاوز، حیات جامعه و حیات افراد دیگر را حفظ کرده‌اید.»‌

عضویت در کانال تلگرامی مرور نیوز