مردم ایران در روزهای انقلاب مرا می‌شناختند

میشل ستبون - عکاس فرانسوی - در کارگاه بررسی و نقد آثار عکاسان ایران در همایش «۱۰ روز با عکاسان» ایرانی‌ها را مردمی آمیخته و همراه با تصویر دانست و گفت: شاید این رابطه ایرانی‌ها با تصویر و عکس، در ادامه هنر نگارگری است که ریشه تاریخی دارد.

به گزارش مرور نیوز به نقل از روابط عمومی همایش «۱۰ روز با عکاسان»، سومین روز این همایش (۲۱ آذر) به انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس اختصاص داشت. در این روز، کارگاه بررسی و نقد آثار عکاسان ایران (حسن قائدی) با حضور محمدمهدی رحیمیان و میشل ستبون عکاس فرانسوی (عکاس انقلاب ایران) برگزار شد.

در این نشست سه مجموعه عکس از حسن قائدی از سوریه و عراق به‌ نمایش درآمد که دو مجموعه مربوط به عملیات در عدرا (حومه دمشق) و زندگی در دمشق در دوران جنگ سوریه و مجموعه‌ای هم از عملیات آزادسازی شهر بشیر در کرکوک عراق بود.

حسن قائدی درباره شکل‌گیری ایده عکاسی از جنگ سوریه گفت: اواسط سال ۹۱ سه موضوع باعث شد که به این نتیجه برسم در سوریه جنگی در پیش خواهیم داشت؛ آغاز بهار عربی، افزایش نفوذ ایران در کشورهای منطقه و ترس کشورهای عربی و سوم هم ایجاد زمینه برای ورود ناتو به خاورمیانه. به همین دلیل تصمیم گرفتم این مجموعه را در سه بخش قبل از جنگ، جنگ و بعد از آن تهیه کنم.

او درباره خطرات و مسائلی که در عکاسی از جنگ وجود دارد، اظهار کرد: خودم در بعضی صحنه‌ها واقعا ترسیده بودم. در ابتدای ورود، ۲۵ روز در یک خانه مجبور به ماندن بودیم، البته من در برخی مواقع احتیاط لازم را کنار گذاشته و برای عکاسی بیرون رفتم که خودم فکر می‌کنم این رسالت عکاسی‌ام بوده است. با لمس جنگ از نزدیک و خمپاره‌هایی که حتی با فاصله چند متری از من زده می‌شد، در برخی مواقع تمرکز لازم را برای عکاسی از دست دادم، ولی با وجود توصیه همه همکاران، عکاسی را اولویتم قرار دادم.

وی در پاسخ به علت سیاه و سفید بودن این مجموعه، بیان کرد: در این عکس‌ها، رنگ در خدمت مجموعه نبود، حتی در برخی موارد ممکن بود در توجه بیننده به سوژه اصلی انحراف ایجاد شود، به همین دلیل سیاه و سفید ارائه کردیم.

میشل ستبون - عکاس فرانسوی که از انقلاب در ایران عکاسی کرده است - بعد از نمایش عکس‌های این مجموعه، گفت: این عکس‌ها همان کیفیتی را دارند که امروز در نمایشگاه‌های خارجی ارائه می‌شود، ولی موضوع اصلی این است که عکاس چطور می‌خواهد جنگ را به‌نمایش درآورد، اگر می‌خواهید با یک عکاس بین‌المللی رقابت کنید، باید عکسی را به‌نمایش بگذارید که مثل فیلم باشد، چراکه کیفیت عکس‌ها در دنیای امروز باورنکردنی است.

وی ادامه داد: موضوع بعدی، موضع سیاسی عکاس است، مثلا کشورهای غربی به این عکس‌ها علاقه‌ای نخواهند داشت، چراکه موضع سوریه را در این جنگ منعکس می‌کند، این در حالی است که باید به‌عنوان عکاس جنگ به مسائل سیاسی هم توجه کنیم.

قائدی در پاسخ به این موضوع گفت که یک عکاس نباید و نه می‌تواند که موضوع و عقاید خود را در مقابل موضوعی کنار بگذارد و بگوید که مستقل عکاسی می‌کنم.

ستبون همچنین درباره شیوه چیدمان عکس‌های این مجموعه براساس خط زمانی وقوع از یک صبح تا شب و این‌که آیا این چیدمان در دنیای امروزی کاربرد دارد؟ گفت: پاسخ به این سوال مشکل است و به هدف اصلی داستان بستگی دارد، ولی در این مجموعه می‌توانست انتخاب‌های دیگری هم وجود داشته باشد، مثلا براساس کادربندی تصویر باشد. همچنین نحوه ارائه برای کتاب یا تصویر متفاوت است.

این کارگاه با نمایش عکس‌هایی از زندگی در دمشق ادامه یافت که به گفته مهدی رحیمیان نگاهی به زندگی در آن سوی جنگ است و چهره دیگری از سوریه را به ما نشان می‌دهد. بعد از این نمایش عکس، از میشل ستبون خواسته شد از این مجموعه انتخاب خود را برای انتشار در یک مجله فرانسوی از دید سردبیر مجله انجام دهد.

ستبون در این‌باره گفت: به شخصه تصاویری را انتخاب می‌کنم که نشانه‌هایی از جنگ در کنار نمایش زندگی روزانه مردم سوریه دارد. وقتی مثلا عکسی از یک عروس به تنهایی وجود دارد این عکس بدون زیرنویس معنایی ندارد چون ممکن است همه جای دنیا اتفاق بیفتد. به همین دلیل باید تصاویری انتخاب شود که بدون زیرنویس امکان ارائه داشته باشد.

وی همچنین بعد از نمایش مجموعه عکس‌های حسن قائدی از عراق، گفت: از دید حرفه‌ای عکاسی باید بگویم در این مجموعه عکاس کاملا به بلوغ رسیده و می‌شود تفاوت را نسبت به عکس‌های سوریه دید. این عکس‌ها کاملا ریتم جنگ را دارد و همانند فیلم، داستانی را روایت می‌کند و بسیار قابل توجه است.

قائدی هم در ادامه نسبت به این‌که در ایران فضایی مانند آژانس عکس به معنای واقعی وجود ندارد تا بتوان چنین مجموعه‌هایی را نمایش داد و منبعی برای رسانه‌های بین‌المللی باشد، اظهار تاسف کرد.

همچنین در سومین روز همایش، نشست «فناوری‌های نوین در نمایش تصویر» با حضور کوروش شاه‌حسینی برگزار شد.

شاه‌حسینی در این نشست با اشاره به تحولات در نمایش تصویر، گفت: در سال ۲۰۱۵ معادل پنج هزار سال اطلاعات تولید شده است و امروز از نظر جمعیت، فیسبوک پرجمعیت‌ترین کشور جهان است. سرعت تکنولوژی بالاتر از زندگی ماست و نقطه مشترک هنرها و تکنولوزی‌ها جادو است. تبلیغات و اطلاع‌رسانی در آینده متناسب با فرد انجام می‌شود و به سمتی می‌رود که تبلیغات یک شخص برای تعداد زیادی نیست، بلکه تبلیغات یک نفر برای یک نفر است و در آینده بیلبوردها تشخیص خواهند داد چه کسی از زیر آن حرکت می‌کند و تصویر متناسب با آن شخص و نیازها و علایق او تغییر می‌کند. امروز سرعت چاپ دیجیتال و فاین‌آرت زیاد شده است و در آینده lcd جای عکس را می‌گیرد.

نهادها و اقتصاد در جریان‌سازی عکاسی ما موثرند

جریان‌سازی هنری در عکاسی و بررسی فقدان آن در عکاسی هنری ایران عنوان دومین نشست سومین روز همایش بود که با حضور صیاد نبوی برگزار شد.

نبوی در این نشست گفت: جریان‌سازی در عکاسی هنری، قدیمی است و از دهه ۱۳۵۰ که عکاسی هنری در حال شکل‌گیری است، بحث تحول در عکاسی مطرح است. جریان‌سازی، پیوند برقرار کردن بین حرکت‌های مختلف، زمان‌های گوناگون و سطوح مختلف جامعه است. در دوره پیشامدرن زمان و مکان با هم هستند، اما در دوره مدرن، زمان از مکان جدا شد و جهانی شدن، دنیا را به یک مکان واحد تبدیل کرد. بنابراین وقتی صحبت از تاریخ هنر می‌شود، صحبت از یک تاریخ هنر جهان است که غرب نوشته است.

او با اشاره به تحول تاریخی در عکاسی ایران گفت: در دهه ۱۳۳۰ بیشتر عکس‌ها جنبه تبلیغاتی و تجاری داشتند، اما در دهه ۴۰ گرایش‌های هنری دیده می‌شود. پس از آن، تالار هنر در عکاسی هنری موثر است و نمایشگاه تاریخچه ابداعی عکاسی در سال ۱۳۵۶ در موزه هنرهای معاصر تهران را می‌توان به‌عنوان پذیرش هنری عکاسی دانست. بعد در زمان انقلاب اسلامی و جنگ وقفه‌ای ایجاد شد، اما در سال ۱۳۶۱ عکاسی در دانشکده صدا و سیما راه‌اندازی و سال بعد عکاسی به‌عنوان رشته دانشگاهی تصویب شد.

وی همچنین اضافه کرد: شرایط سیاسی و اجتماعی اواخر دهه ۷۰ به باز شدن فضا برای هنر کمک کرد و نمایشگاه‌هایی از عکاسان ایرانی در اروپا برگزار شد. در دهه ۸۰ یک جریان گذار شکل گرفت و ورود عکس به دیگر قالب‌های هنری از این دهه اتفاق افتاد و اقتصاد عکاسی از این دهه با گالری‌های ویژه عکاسی اهمیت پیدا کرد و در سال‌های ۹۰ و ۹۱ با آزمون و خطا، مدیوم‌های مختلف را داریم. در عکاسی هنری ما نهادها موثر بوده‌اند و امروز در دوره مهمی برای جریان‌سازی عکاسی هنری هستیم.

کتاب «روزهای انقلاب» تاریخ مردم ایران است

نشست نمایش و بررسی عکس‌های میشل ستبون از روزهای انقلاب با حضور این عکاس فرانسوی و محمدمهدی رحیمیان در سومین روز همایش برگزار شد.

ستبون در این نشست گفت: آن روزها جوان و پرشور بودم و خودم تصمیم گرفتم به ایران بیایم، تصور می‌کردم قرار است اتفاقی بیفتد، اما کسی تصور نداشت که شاه ایران سقوط کند. وقتی جوان هستی به‌دنبال تغییرات اجتماعی هستی، در ۱۷ سالگی برای سفر به هند از ایران به آنجا رفتم و از آن موقع با ایران آشنا بودم. وقتی به ایران آمدم، هفته‌ها گذشت و اتفاقی رخ نداد، اما عکاس خبری نباید متوقف شود. نخستین اتفاق مردادماه سال ۱۳۵۷ بود و با بزرگ‌ترین تظاهرات در همان زمان تجربه خوبی داشتم. در میدان ژاله (شهدا)، در نوفل‌لوشاتو و ... حضور داشتم. یک عکاس خبری باید چند اتفاق و داستان را با هم پیش ببرد، اما چون موضوع ایران مهمترین داستان برای من بود، روز به روز انجام دادم و وقتی به آن تصاویر نگاه می‌کنم حس می‌کنم کار بزرگی انجام داده‌ام.

او ادامه داد: آن زمان مهم‌ترین موضوع برای کشورهای غربی مردم ایران نبودند، بلکه خانواده شاه بود و رسانه‌های غربی هم به شاه توجه داشتند. کسی تصور نمی‌کرد شاه فرار کند و برای دیگر خبرنگارها، من یک دیوانه بودم. تا روزهای آخر هم خبرنگاران درخواست مصاحبه با شاه را داشتند، اما من ترجیح می‌دادم در خیابان باشم و این من را یاد انقلاب‌های فرانسه می‌انداخت. آژانس‌های خبری به دنبال پوشش خبری شاه بودند، چون برای آن‌ها شاه به معنی پول و اقتصاد بود، اما حرکت مردمی ایران موثر بود. هر روز در خیابان بودم و مردم ایران با من آشنا شده بودند، از اهمیت رسانه آگاه بودند و به من اطلاع‌رسانی می‌کردند. یک رابطه انسانی بود حتی در پاریس هم این اطلاع‌رسانی اتفاقات به من انجام می‌شد.

این عکاس فرانسوی اظهار کرد: انقلاب اسلامی ایران فتوژنیک بود. ما چهار دوربین داشتیم، یکی با لنز تله و یکی با لنز واید و دوربین رزرو، نورسنج هم داشتیم و سیاه و سفید و رنگی عکاسی می‌کردیم. در واقع علاوه بر مهارت عکاسی باید تکنسین هم می‌بودیم. ارسال عکس‌ها هم ماجرا داشت، چون اگر عکس‌ها در یک زمانی نمی‌رسید، بی‌فایده بود. آن دوره، روزهای طلایی عکاسی خبری بود که حالا از بین رفته است.

ستبون درباره کتاب عکس‌هایش با عنوان «روزهای انقلاب» گفت: این کتاب تاریخ مردم ایران است و اگر می‌خواهیم ایران را درک کنیم باید به گذشته‌اش هم نگاه کنیم. امروز خوشبختانه ایران صدها عکاس خوب دارد که به سراسر دنیا سفر می‌کنند و برای من مهم بود که این حافظه را به ایران برگردانم.

ستبون درباره انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس نیز گفت: از این انجمن بازدید کردم و دیدم که گنجینه مهم و ارزشمندی از عکس در آنجا وجود دارد و نشان می‌دهد که این اتفاقات برای ایران اهمیت دارد.

تور عکاسی قلب تهران برگزار می‌شود

ثبت تور عکاسی قلب تهران از برنامه‌های پنجمین همایش «۱۰ روز با عکاسان» ۲۴ تا ۲۷ آذرماه برگزار می‌شود.

ثبت‌ نام این تور در سایت همایش به نشانی days.nips.org.ir آغاز شده و علاقه‌مندان می‌توانند برای حضور در این تور ثبت‌ نام کنند.

این تور با دو رویکرد زندگی شهری و اقتصاد و گردشگری در نقاط گوناگون منطقه ۱۲ تهران برگزار می‌شود و عکاسان با حضور در این منطقه عکاسی می‌کنند. این تور به مدت چهار روز از ۲۴ تا ۲۷ آذرماه با همکاری شهرداری منطقه ۱۲ تهران برگزار می‌شود.

تهران، شهر من

نمایشگاه «تهران شهر من» نیز با حضور رییس هیات مدیره انجمن عکاسان ایران و دبیر همایش «۱۰ روز با عکاسان» در گالری مریم گشایش یافت. در این نمایشگاه آثار دانشجویان عکاسی دانشکده خبر به نمایش گذاشته شده است و تا ۲۸ آذرماه ادامه دارد.

نمایشگاه عکس «انسان معاصر» با آثار اعضای انجمن عکاسان استان مرکزی نیز از برنامه‌های جنبی این دوره همایش است که در فرهنگسرای ارسباران برگزار می‌شود. این نمایشگاه تا ۳۰ آذرماه جاری در گالری شماره ۱ این فرهنگسرا ادامه دارد.

همچنین منتخبی از آثار سومین و چهارمین همایش ۱۰ روز با عکاسان از ۲۲ تا ۳۰ آذرماه در گالری شماره ۲ و ۳ فرهنگسرای ارسباران به نمایش گذاشته می‌شود.